کسب و کار خانوادگی

در تصور برخی از افراد کسب و کار خانوادگی معادل یک شرکت کوچک یا شاید متوسط باشد که به صورت محدود فعالیت دارد و با مسائل و مشکلاتی مثل «چه کسی رئیس باشد؟»، مواجه است. اگرچه کسب‌ و کارهایی که پدر و مادرها راه اندازی می کنند تا حدودی چنین ویژگی‌هایی را دارند، اما نباید از قدرت شرکت های بزرگ و غول‌های تجاری دنیا که مدیریتشان به صورت خانوادگی انجام می شود غافل شد.

طبق پژوهشی که دانشگاه پلی تکنیک مونترال بر روی کسب و کارهای خانوادگی و با درآمد بیش از یک میلیارد دلار انجام داد مشخص شد که اگرچه این کسب و کارهای خانوادگی در زمان رونق اقتصادی درآمد زیادی ندارند ولی در دوران رکود و بحران ، عملکرد بسیار خوبی دارند. به دلیل اهمیت آگاهی از کسب و کار خانوادگی تصمیم گرفتم تا در سایت پول یابی به این موضوع بپردازم.

تعریف کسب و کار خانوادگی

کسب و کار خانوادگی یکی از انواع کسب و کارهایی محسوب می شود که صاحبان آن با هم خویشاوند و فامیل هستند. به عبارت دیگر به کسب و کارهایی گفته می‌شود که افراد یک خانواده و خویشاوندان نزدیک اقدام به تشکیل کسب و کاری می کنند. این نوع کسب و کار‌ها را می‌توان در بسیاری از کشورها وبه ویژه ایتالیا مشاهده کرد.

اغلب میان دو واژه « خانواده » و « کسب و کار» نوعی تضاد و دوگانگی وجود دارد، در حالی که این مفاهیم به عنوان دو زیر سیستم از یک ابر سیستم به نام اجتماع و جامعه هستند که در اثر ارتباطات و تاُثیرات متقابلی که بر روی یکدیگر می‌گذارند تشکیل یک نظام کلی تر به نام  کسب و کار خانوادگی یا فامیلی را می‌دهند.

به هرحال تعاریف و تقسیم بندی‌های زیادی برای کسب و کار خانوادگی ارائه شده است. برای ارائه تعریفی دقیق و روشن از این مفهوم می‌توان با دو دید و تقسیم بندی کلی و جزئی به موضوع نگاه کرد. از دید کلی می‌توان یک کسب و کار یا شرکت خانوادگی را بدین گونه تعریف نمود: شرکت ها، مؤسسات و کسب و کارهایی که بوسیله ارتباطات و تعاملات خانوادگی و افراد خانواده تحت تاًثیر قرار می‌گیرند.

از دید جزئی تر تعاریف زیر را می‌توان برای یک کسب و کار خانوادگی برشمرد: کسب و کاری که متعلق به افراد یک خانواده می‌باشد و توسط افراد فامیل و غیرفامیل اداره می‌شود.

تفاوت کسب وکار خانگی و خانوادگی

برخی کسب و کار خانگی را با کسب و کار خانوادگی اشتباه می گیرند. به هر نوع فعالیت اقتصادی در محل سکونت شخصی که با استفاده از امکانات و وسایل منزل راه‌اندازی شود کسب و کار یا شغل خانگی گفته می شود. در این شیوه ، فرد شغل خود را به منزل آورده و به جای این که هزینه‌های زیادی برای اجاره یا خرید ساختمان بدهد، می‌تواند در منزل خود ، کار و شغل خود را به انجام برساند. در این نوع کسب و کار ، ارزش افزوده کالاها و خدمات تولید شده، نصیب‌ صاحب خانه می‌شود.

ولی همان طور که در تعریف کسب و کار خانوادگی مشخص شد این کار بیرون از خانه ولی متعلق به اعضای یک خانواده و فامیل می باشد. شرکت یا موسسه یک کسب و کار خانوادگی گاهی می‌تواند فراتر از یک موسسه و شرکت خانوادگی باشد و گاهی ممکن است فقط در قالب یک شرکت خانوادگی باشد. البته در تعریف این نوع کسب و کار سه عامل مهم : خانواده، مالکیت و مدیریت مطرح است.

به دلیل اهمیت بسیار زیاد شرکت‌ها و کسب و کارهای خانوادگی در رشد و توسعه اقتصادی و همچنین اشتغالزایی و رفع بیکاری، بسیاری از کشورهای جهان نسبت به این مسئله و کارآفرینی از طریق ایجاد اینگونه شرکت‌ها روی آورده و برنامه‌ریزی‌های بسیار دقیق و هدفداری را در این زمینه انجام می‌دهند و موفقیثت های زیادی هم کسب کرده اند.

کسب و کار خانوادگی ، شغل خانوادگی ، کسب و کار فامیلی
کسب و کار خانوادگی با کسب درآمد و کسب و کار خانگی تفاوت اساسی دارد

تفاوت كسب و كار خانوادگی و غير خانوادگی

آنچه كسب و كار خانوادگی را از كسب و كار غير خانوادگی متمايز می سازد، پيچيدگي های اضافه شده‌ ناشی از نظام های خانوادگی است كه موجب می شود اغلب كسب و كارهای خانوادگی به گونه ای متفاوت عمل کرده و استراتژی های خود را تعيين و تصميم گيری كنند. معمولا نيازها، آرزوها و نگرانی های خانواده بر تصميم گيری های كسب و كار تأثير می گذارند.

نظام‌های خانوادگی و روش‌های مورد استفاده برای ارتباط برقرار كردن يا يكديگر و تصميم گرفتن، همه می توانند در تصميمات كسب و كار تأثير گذار باشند. اين زيبايی و چالش مديريت كسب و كار خانوادگی است.

راه اندازی كسب و كار موفق خانوادگی، علاوه بر ايجاد درآمد برای اعضای خانواده سبب بهبود روابط ميان اعضاء و كاهش مسائل و مشكلات اجتماعی برای خانواده ها خواهد شد.

شخصیت های لازم در کسب و کارهای خانوادگی

اغلب تاکید می شود که داشتن فرد مناسب برای کسب و کار می تواند به موفقیت یک حرفه و شغل منجر شود و به همین دلیل موفقیت کسب و کار خانوادگی تا حد زیادی به توانایی و قابلیت اعضای خانواده و خویشاوندان بستگی دارد. بنابراین قرار دادن اعضای مناسب خانواده در موقعیت های شغلی درست، اهمیت زیادی  دارد زیرا این افراد تعهد مضاعفی را به شرکت اختصاص می‌دهند. لذا کارشناسان ۶ نوع شخصیت را برای کسب و کار خانوادگی سودمند می دانند که عبارتند از:

۱- شخصیت واسطه

اختلاف نظر امری طبیعی است و می تواند در هر نوع رابطه ای اتفاق بیفتد. هر چند در کسب و کار خانوادگی که روابط موجود بین اعضای خانواده بسیار پیچیده است می‌تواند تاثیرات مخرب و بدی داشته باشد. طوری که حتی اختلافات جزئی ممکن است به راحتی فضای خانوادگی و همینطور کسب و کار را مسموم کند.

در این میان وجود یک میانجی یا واسطه می تواند به سرعت این اختلافات و تعارضات را شناسایی کرده و برای حل مسالمت آمیز مشکل در فضایی منصفانه قدم بر دارد. از آنجا که شخص واسطه، به همه امور اشراف دارد می تواند این اختلافات را ریشه یابی کند و به راهکاری برای حل و فصل آن برسد. بنابراین نقش واسطه اهمیت بسزایی برای این نوع مشاغل دارد و می تواند سلامت چنین کسب و کاری را تضمین کند.

۲- شخصیت ریسک پذیر

حسابگری مالی و سودآوری بلند مدت از مزایای شناخته شده کسب و کار خانوادگی به حساب می آید، اما وقتی اعضای خانواده به خاطر حفظ ارث و میراث خود، برای تصمیم گیری های شرکت وقت زیادی صرف می کنند ممکن است با مشکل مواجه شوند. زمان اهمیت زیادی در کسب و کارها دارد و تعلل اعضا برای تصمیم گیری های به موقع  می تواند موجب از بین رفتن فرصت های کاری شود.

پیشنهاد ویژه سایت پول یابی :  شیوه تبلیغ در اینترنت بدون سایت

در چنین مواردی وجود یک فرد ریسک پذیر نقطه عطف شرکت محسوب می شود و می تواند اعضای خانواده را برای اتخاذ تصمیمات به موقع و هوشمندانه هدایت کند. تصمیم گیری ها و سرمایه گذاری های درست احتمال بازگشت سرمایه را چند برابر می کند و فرد ریسک پذیر اغلب می تواند فرصت های بالقوه را شناسایی کرده و از آنها نهایت استفاده را ببرد.

۳- شخصیت واقع گرا

مدیریت کسب و کار خانوادگی می تواند فرایند پیچیده و پر دردسری شود چرا که اداره اموری نظیر زنجیره های لجیستیکی، پیگیری مشکلات حقوقی، انجام کارهای دشوار روزمره و در عین حال حفظ ارتباطات عاطفی بین اعضای خانواده قطعاً کار آسانی نیست. اکثر اعضای خانواده تمایل دارند تمام تمرکز خود را روی کسب و کارشان قرار دهند، اما چنین طرز فکری ممکن است تعادل شرکت را به هم بزند و موجب سهل انگاری های فاحش شود.

در این میان ، فرد واقع گرا قادر است این تعادل را حفظ کند زیرا می تواند در بزنگاه ها، خودش وارد عمل شده و وظایفی که دیگران از انجام آنها سر باز می زنند به عهده گیرد. او می داند که انجام برخی امور خاص ضرورت دارد و اجتناب از انجام آن به ضرر کسب و کار تمام می شود. فرد واقع گرا بر اساس واقعیت ها عمل می کند و می تواند فرشته نجات کسب و کار و خانواده شود زیرا معمولاً سایر اعضا به دنبال آرزوهای بلند پروازانه خود بوده و نمی توانند واقعیت را آنطور که هست، ببینند.

۴- شخصیت رهبر

رهبری کسب و کار خانوادگی معمولا بر عهده فرد بزرگ‌تر به لحاظ سنی است و این فرد وظیفه سنگینی برای اثبات خود به سایرین دارد. بنابراین نه تنها باید اعتماد بقیه کارمندان را به دست آورد بلکه جلب اعتماد اعضای خانواده نیز اهمیت بسزایی دارد. رهبر بر اساس قابلیت های ذاتی خود باید درک درستی از شرکت داشته باشد و برای تحقق هدف نهایی باید به گونه ای مدیریت کند که هر کس بهترین عملکرد خود را ارائه دهد.

او باید بداند که حرف رهبر وحی منزل نیست، اما به عنوان رهبر می تواند با دلیل و منطق بقیه را مجاب کند و راهکارهایی برای رسیدن به اهداف ارائه دهد. به یاد داشته باشید که با اینکه هر سازمانی می تواند چندین رهبر را استخدام کند اما در کسب و کارهای خانوادگی، فقط تعداد کمی هستند که برای این کار صلاحیت دارند.

۵- شخصیت خلاق

شرکت های خانوادگی اغلب از روی غرض ورزی برچسب سنتی بودن و عدم تمایل به تغییر می خورند زیرا بسیاری از کسب و کارهای خانوادگی تمرکز خود را روی تولید یک سری کالای منحصر به فرد که برای چندین نسل تولید شده قرار می دهند و اعضای خانواده معمولاً تمایلی به تغییر این رویه ندارند. با اینکه این روش یک مدل موفقیت آمیز برای بسیاری از خانواده ها به شمار می رود اما دنیای پرتغییر و تحول امروز می تواند جایگاه این شرکت ها را به مخاطره بیندازد.

فرد خلاق در شرکت می تواند روح تازه ای به شرکت بدمد و راهکارهایی ارائه کند که آینده شرکت را به طور کامل متحول کند. چنین فردی هر نقش و وظیفه ای که در شرکت (در بخش فروش، حسابداری، مدیریت و…) بر عهده بگیرد می تواند موجب ایجاد تغییر و تحول در آن بخش شود.

۶- شخصیت قهرمان خانواده

تاثیر کسب و کارهای خانوادگی روی اقتصاد جهانی برای همه مشخص است و موفقیت آن را می توان به عامل مهمی نسبت داد که در کسب و کارهای دیگر وجود ندارد و آن وجود خانواده است. عنصر خانواده و ویژگی‌های منحصر به فرد آن با تاثیرات مثبت و منفی، همان عاملی است که یک کسب و کار خانوادگی را قدرتمند می سازد. با اینکه اعضای خانواده زیر فشار مداوم مشکلات کسب و کار هستند اما قهرمان خانواده سعی می کند در حالیکه همه افراد تمرکز خود را روی اداره کسب وکار قرار داده اند، عنصر خانواده را حفظ و پرورش دهد و اجازه ندهد مورد غفلت قرار بگیرد.

قهرمان خانواده همیشه به طور مستقیم در شرکت مشارکت ندارد، اما  باور او برای که خانواده همیشه حرف اول را می زند و تلاش او برای دور هم نگه داشتن خانواده، موجب می شود حمایت زیادی از کسب و کار صورت گیرد. این فرد می تواند عموی خانواده باشد که یک مهمانی برپا می کند یا مادر خانواده باشد که همه اعضای خانواده را برای صرف شام دور هم جمع می کند. قهرمان خانواده در واقع عنصر نانوشته مهم یک کسب و کار خ